Het verhaal achter het litteken: ‘Ik sneed mezelf jarenlang met een mes’

Je kunt je schamen voor je littekens, je kunt er trots op zijn of om lachen. Maar achter ieder blijvend teken van wat ooit een verwonding was, zit een verhaal. Vandaag vertelt Jaëlla haar verhaal over de littekens op haar onderarmen en bovenbenen.

Jaëlla sneed jarenlang met een mes in haar armen en benen. Daarom heeft ze littekens. De meeste zijn wit, maar sommige zijn verser en daardoor nog roze. Het duurt een paar jaar voor de kleur verandert. Het zijn kleine en grote streepjes. Sommige zijn gehecht op de spoedeisende hulp.

‘Ik wilde zo min mogelijk voelen van de oorlog in mijn hoofd’

Het begon rond haar twaalfde. Haar ouders waren net gescheiden, via vrienden kwam ze in aanraking met drugs, ze werd misbruikt en uiteindelijk raakte ze verslaafd aan heroïne.

Voordat het snijden begon merkte ze dat ze soms uit pure frustratie met haar hoofd tegen de muur bonkte. Dat deed pijn, maar het gaf ook een soort rust. Een prettige rust die andere pijn en verdriet in haar hoofd liet verdwijnen.

In die tijd tekende Jaëlla veel. In haar kamer had ze potloden liggen die ze sleep met een mesje. Op een gegeven moment pakte ze het mesje op om zichzelf ermee te beschadigen. Het was een dubbel gevoel. Ze vertelde het aan niemand, want ze was bang wat anderen zouden zeggen. Maar vanaf de eerste keer wist ze ook dat het een ontsnapping was.

Ontsnappen aan de innerlijke pijn

‘Soms voelde ik me als een ballon,’ vertelt ze. ‘Als een ballon waar te veel lucht in zat. Als ik dan op het punt stond om te knappen, móést ik iets doen. De druk verlichten.’ Soms dacht ze eraan om uit haar raam te springen. Of voor een trein te stappen. ‘Maar door het snijden kreeg ik weer even ademruimte. Het was een overlevingsmechanisme en als ik terugkijk is het ook mijn redding geweest.’

Het duurde tot haar vijftiende voor ze afkickte van de drugs en hulp kreeg. Maar haar ouders en de hulpverleners wisten eigenlijk niet hoe ze moesten omgaan met haar zelfbeschadiging. De therapie was vooral gericht op het stoppen met drugsgebruik, maar niet op de onderliggende problemen, vond Jaëlla. ‘Dat kwam natuurlijk ook omdat ik rebels was. Ik schaamde me. Ik wilde er niet over praten. En iedereen liet dat maar zo.’

‘Het is altijd aan de buitenkant zichtbaar dat ik dingen heb meegemaakt’

De jaren daarna ging het wisselend. Ze studeerde, had vrienden, een vriend, hield van feesten. Soms ging het goed en sneed ze maanden niet. Soms pakte ze twee weken lang iedere dag het mes. En hoewel ze was afgekickt van de heroïne, blowde ze nog wel echt heel veel in die tijd, bijna dagelijks. Ook gebruikte ze Speed. Jaëlla: ‘Om maar zo min mogelijk te voelen van de oorlog in mijn hoofd.’

Zo ging ze jaren door. Een aantal keer moesten de sneden gehecht worden op de spoedeisende hulp of bij de huisarts. Ook zat ze een keer acht weken in het gips, omdat ze een pees had doorgesneden. Maar toen, stortte ze in. Ze deed een zelfmoordpoging en wist daarna: of je stapt echt uit het leven of je gaat leven en dan ga je ervoor. Ze koos voor een nieuwe therapie.

De eerste keer in bikini

Het was niet altijd makkelijk. Want de groep ging iedere dinsdagochtend zwemmen. Terwijl Jaëlla – hoe heet het ook was – altijd lange mouwen droeg om haar littekens te verbergen. ‘Ik wilde sowieso al niet graag in bikini, door mijn misbruikverleden. En dan ook nog mijn littekens. Ik zag er als een berg tegenop. In het begin ging ik dan ook niet uit de kleren. Ik zat gewoon met mijn voeten in het water terwijl de rest zwom. Na een tijdje kreeg ik vragen van de andere cliënten. Waarom ik het eigenlijk niet durfde. Ik vertelde dat ik mezelf beschadigde en dat ik bang was voor hun oordeel. Iedereen reageerde verbaasd dat ze dat toch nooit zouden doen. Uiteindelijk ging ik mee, met mijn hart bonkend in mijn keel. Maar we hadden zo’n lol in het water. Het voelde echt als een bevrijding.’

‘De littekens staan voor het enorme gevecht dat ik heb gehad’

Inmiddels gaat het goed. Jaëlla is nu vier jaar gestopt met automutilatie. Ze had twee keer een korte terugval, maar de behoefte om zichzelf pijn te doen is nauwelijks meer aanwezig. Ze heeft andere manieren geleerd om om te gaan met pijn en verdriet. Ook werkte ze nu voor de Landelijke Stichting Zelfbeschadiging, waar ze andere mensen kan helpen vanuit haar eigen ervaringen. ‘Dat heeft mezelf ook weer verder gebracht. Er is nog zo weinig bekend over zelfbeschadiging. Mensen vinden het nog raar en er is veel onbegrip over waarom je jezelf opzettelijk pijn zou doen.’

Haar littekens ziet ze als iets wat bij haar hoort. Jaëlla: ‘Soms is het lastig, want andere mensen hebben ook dingen meegemaakt, maar aan hen zie je niets. Bij mij is het altijd aan de buitenkant zichtbaar. Ik vind het aan de ene kant jammer dat ik de littekens heb. Maar ze staan ook voor het enorme krachtige gevecht dat ik heb gehad. Dat ik het gevecht heb gewonnen en nog leef.’


Jaëlla’s littekens op haar onderarmen.

Beautify is in contact gekomen met Jaëlla via Landelijke Stichting Zelfbeschadiging.

Heb jij ook een litteken waarover je wilt vertellen op Beautify.nl? Mail dan naar [email protected]